زنجیره جانبی یا سایدچین (SideChain ) در ارز دیجیتال چیست؟

در عرصه بلاک چین، زنجیره جانبی یا سایدچین (SideChain ) یک نوآوری مهم به حساب می‌آید که کاربرد‌ها و آثار طولانی مدت جالبی برای قابلیت تعامل و مقیاس‌پذیری در شبکه‌های بلاک چینی دارد. سایدچین (SideChain )در واقع امتداد بلاک چین‌های موجود است که عملکرد آن‌ها را بالا می‌برد، اعتبار سنجی داده از بلاک چین‌های دیگر را میسر و انتقال بی‌عیب و نقص دارایی بین بلاک چین‌ها را امکان‌پذیر می‌کند.

این روز‌ها پیشرفت‌هایی در به‌کارگیری سایدچین (SideChain ) وجود داشته است؛ مانند سایدچین‌های شبکه‌ی لوم با الگوریتم اثبات سهام نمایندگی شده برای برنامه‌های غیرمتمرکز توسعه‌پذیر و بازی بر اتریوم، و نیز سایدچین Liquid در بلاک استریم به منظور انجام انتقال سریع، محرمانه و امن بیت کوین. برای مطالعه‌ی هر آنچه باید درمورد سایدچین (SideChain ) بدانید، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

بیشتربخوانید: هوش مصنوعی مولد آینده اقتصاد دیجیتال را تعیین خواهد کرد

سایدچین (SideChain ) چیست؟

یک سایدچین (SideChain ) در واقع بلاک چین جداگانه است که با استفاده از یک peg دو طرفه به بلاک چین اصلی آن وصل شده است. پگ دو طرفه امکان تعویض دارایی را با نرخی از پیش تعیین شده بین سرشاخه‌های بلاک چین و حاشیه جانبی امکان‌پذیر می‌کند. اگر از یک ساید چین به یک چین اصلی برویم برعکس این قضیه اتفاق می‌افتد. ساید چین‌ها ممکن است پروتکل و نحوه‌ی اجرای خاص خود را داشته باشند، که می‌تواند کاملاً متفاوت از بلاک چین اصلی باشد.

تاریخچه سایدچین (SideChain )

این‌ایده اولین بار در سال ۲۰۱۴ شکل گرفت یعنی زمانی که چندین چهره برجسته در دنیای ارز‌های دیجیتال و اولین‌ایده پردازان آن یک مقاله آکادمیک را منتشر و در آن سایدچین‌های تثبیت شده (Pegged Sidechains) را معرفی کردند. چندی از این نویسندگان از افراد اصلی بلاک استریم هستند که در زمینه‌ایده‌های خلاقانه در سایدچین و سایر توسعه‌های بیت کوین پیش قدم بوده‌اند.

بلاک استریم مفهوم سایدچین (SideChain ) را معرفی کرد. بسیاری از این مسائل هم چنان وجود دارند. در آن زمان آلت کوین ‌ها به شدت در حال پیشرفت بودند و مشکلات مربوط به نوسان، امنیت، و فقدان قابلیت تعامل آن‌ها با بیت کوین، نگرانی‌هایی را برانگیخت.

بیشتربخوانید: بلاک‌چین و هوش مصنوعی مولد: تیم رویایی فناوری

نکته مهم درمورد سایدچین (SideChain )

نکته مهمی که باید در مورد سایدچین بدانیم این است که سایدچین‌‎‌ها از طریق آزمایش، عامل خلاقیت هستند. آن‌ها به‌جای اینکه به طور مستقیم موجب مقیاس‌پذیری بشوند، آزمایش‌های ساده و پیش پا افتاده‌ای با مکانیسم‌های مقیاس‌پذیری گوناگون را بر بستر خود انجام می‌دهند.

با استفاده از سایدچین می‌توان از مشکلات مربوط به توزیع اولیه، نوسان بازار، و موانع ورود در آلت‌کوین‌ها که ذات کمیاب بودن و محدودیت واحد‌های خود را از بیت کوین الگو گرفته‌اند، دوری کرد. با وجود آنچه گفته شد، هر سایدچین مستقل و دارای ویژگی‌های متفاوت مخصوص به خود است.

یک سایدچین تثبیت‌شده چند مشخصه مهم و با اهمیت دارد:

۱- تنها مالک دارایی اصلی قادر است دارایی‌هایی که بین سایدچین‌ها جابه جا شده‌اند را به زنجیره اصلی (Original Chain) برگرداند.
۲- دارایی‌ها باید بدون ریسک طرف مقابل (counterparty risk) جابه جا شوند.
۳- تراکنش‌ها باید پویایی داشته باشند.
۴- سایدچین‌ها باید مستقل باشند، به این معنا که تغییرات و باگ‌های یک سایدچین نباید بر سایدچین‌های دیگر تأثیرگذار باشد، حتی اگر به یکدیگر وصل باشند. این مورد سازمان‌دهی مجدد بلاک چین را نیز شامل می‌شود (مثل بلاک‌های اورفان (orphans)) در بلاک چین‌های مبتنی بر اثبات انجام کار).
۵- نباید از کاربران خواسته شود سایدچین‌هایی که به کار نمی‌برند را دنبال کنند.

بیشتربخوانید: صعود بلاک‌چین در سیاست: تحولی نوین در حکمرانی

انتقال دارایی بین زنجیره‌ها

سایدچین‌های تثبیت شده برای انتقال دارایی بین زنجیره‌ها، از یک پیوند دوطرفه (two-way peg) استفاده می‌کنند و در تراکنش‌ها، مدارک اثبات مالکیت را ارائه می‌دهند. قصد آن‌ها این است که قابلیت قفل‌کردن دارایی بر روی یک زنجیره اصلی فعال شود، سپس می‌توان این دارایی را به یک سایدچین انتقال داد و درنهایت آن را بر روی زنجیره اصلی بازیابی کرد. به‌طور خاص، دارایی اصلی موجود در زنجیره مادر (parent chain) در یک آدرس خروجی بخصوص قفل می‌شود و همانند کاربرد‌های ابتدایی سایدچین از بین نخواهد رفت.

بلاک‌چین و سایدچین (SideChain )

در زمینه بلاک چین، زنجیره جانبی یا سایدچین یک خلاقیت و نو‌آوری مهم به شمار می‌آید که کاربرد‌ها و آثار طولانی مدت جالبی برای قابلیت تعامل و مقیاس‌پذیری گسترده در شبکه‌های بلاک چینی دارد.
سایدچین در واقع امتداد بلاک چین‌های موجود است که توانایی آن‌ها را بالا می‌برد، اعتبارسنجی داده از بلاک چین‌های دیگر را میسر و انتقال بی‌عیب و نقص دارایی بین بلاک چین‌ها را ممکن می‌کند.

اخیراً پیشرفت‌هایی در استفاده از سایدچین وجود داشته است؛ مانند سایدچین‌های شبکه‌ی لوم (Loom Network) با الگوریتم DPoS (اثبات سهام نمایندگی شده) برای برنامه‌های غیرمتمرکز توسعه‌پذیر (scalable DApps) و بازی بر اتریوم، و همچنین سایدچین Liquid در بلاک استریم (Blockstream) برای انجام انتقال سریع، محرمانه و امن بیت کوین. تاریخچه و چگونگی کار زنجیره‌های جانبی مدت هاست که مفهوم سایدچین در دنیای ارز دیجیتال مطرح شده.

بیشتربخوانید: چگونه بلاک‌چین در حال بازسازی زنجیره‌های تأمین است

مراحل فرآیند انتقال دارایی به شیوه پیوند دوطرفه

فرایند انتقال دارایی به شیوه پیوند دو طرفه، یعنی از یک زنجیره مادر به یک سایدچین (SideChain ) را می‌توان به چهار مرحله تقسیم کرد:
１- دارایی (یعنی سکه بومی یک بلاک چین) به یک آدرس خروجی مشخص فرستاده می‌شود که دارایی را در آن چین قفل می‌کند. تنها با استفاده از روش اثبات تأیید پرداخت ساده شده (SPV Proof) می‌توان دارایی را در سایدچین قفل کرد.
２- دوره تأیید تراکنش (confirmation period) – بازه زمانی که سکه در چین یا زنجیره مادر قفل می‌شود و به دنبال آن یک شماره تراکنش مرجع (reference transaction) بر روی زنجیره جانبی ایجاد می‌شود که به آدرس خروجی بخصوصی بر روی زنجیره مادر پیوند شده و با نام اثبات تأیید پرداخت ساده شده (SPV Proof) شناخته می‌شود.
３- دوره رقابت (contest period) – بازه زمانی که یک دارایی تازه ساخته شده بر روی زنجیره جانبی قابلیت استفاده شدن را نداشته باشد. این دوره برای جلوگیری از حمله دوبار خرج کردن (double-spending) در برابر بلاک چین‌های بالقوه با قابلیت سازماندهی مجدد در زنجیره مادر طراحی شده است.
４- بازخرید بر روی زنجیره مادر (Redeem on parent chain) – این پروسه مشابه مراحل ۱ تا ۳ است؛ با این تفاوت که دارایی را به یک دارایی قفل شده با SPV بر روی سایدچین می‌فرستد و قفل خروجی قفل شده اولیه بر روی زنجیره مادر را باز می‌کند.

تراکنش‌های سایدچین

تراکنش‌های سایدچین (SideChain ) که عملاً از یک پیوند دوطرفه استفاده می‌کنند فقط تراکنش‌های بین زنجیره‌ای را اجازه می‌دهند. انتقال از بیت کوین (زنجیره مادر) به اتریوم (سایدچین) امکان استفاده از قابلیت‌های اتریوم را به کاربر خواهد داد(یعنی قرارداد‌های هوشمند کاملاً شفاف)، اما دارایی اصلی مهم دقیقاً همان بیت کوین باقی خواهد ماند.

در نتیجه، بیت کوین در سایدچین اتریوم همان بیت کوین باقی خواهد ماند. زنجیره‌های جانبی به هم پیوسته فدراسیون گروه واسطه‌ای میان زنجیره مادر و سایدچین متناظر با آن می‌باشد. فدراسیون یک لایه اضافه شده به پروتکل است اما کاربردی کلیدی دارد و سایدچین Liquid در بلاک استریم (Blockstream) از آن استفاده می‌کند.

بیشتربخوانید: استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی برای مدیریت دارایی آینده

مدل پیوند

به دلیل روشن نبودن زبان اسکریپت‌نویسی بیت کوین، یک گروه خارجی که نمی‌توان به آن‌ها اعتماد صد درصدی کرد، یک پیوند به هم پیوسته یا federated peg را تشکیل می‌دهد. مدل پیوند به هم پیوسته به منظور بهبود عملکرد از جمله کارایی حریم خصوصی بیشتر، سرعت بالاتر، و امنیت کلی بهتر عمداً اعتماد را خدشه دار می‌کند.

هرچند، موارد ذکرشده یک لایه واسطه اضافی هستند و با این که در برخی زمینه‌ها ارتقاء عملکرد با ارزشی داشته است، اما جریان آن برخلاف روند کلی پذیرش بیت کوین خواهد بود. مشکلات بالقوه‌ی زنجیره‌های جانبی اما همچنین نگرانی‌هایی درباره امنیت زنجیره‌های جانبی نیز وجود دارد؛ به ویژه پتانسیل آن برای وقوع پدیده سافت فورک که به دلیل پیچیدگی آن است، و نیز خطر افزایش تمرکز استخراج به دلیل ممکن بودن فرایند استخراج ترکیبی

امنیت سایدچین

به علاوه، علی رغم مستقل بودن سایدچین‌ها از یکدیگر، هر سایدچین وظیفه دارد که امنیت خود را خودش تأمین کند و برای امن ماندن، به توان ضروری استخراج احتیاج دارد. بلاک چین بیت کوین، حتی در مقابل منظم‌ترین حملات، توان کافی برای استخراج مبتنی بر اثبات انجام کار و امن ماندن را دارا است.

اما بسیاری از سایدچین‌های جدید‌تر فاقد اثرات شبکه‌ای و توان استخراج موردنیاز برای تضمین امنیت کاربرانشان هستند. نیاز به توان استخراج ممکن است در نهایت بر افزایش تمرکز ماینر‌ها تأثیرگذار باشد، چون در برابر ورود ماینر‌هایی که در مقیاس کوچک کار می‌کنند مانع بزرگ‌تری را به وجود می‌آورد؛ ماینر‌هایی که در چندین بلاک چین استخراج انجام می‌دهند و پاداش‌های قابل توجهی به دست می‌آورند.

راهکاری سایدچینی

این روز‌ها شبکه کیت توسعه نرم‌افزار (SDK) خود را منتشر کرد که زنجیره‌ای به نام دپ چین را پشتیبانی می‌کند؛ این یک راهکار سایدچینی لایه دوم و مبتنی بر اتریوم است که در آن هر سایدچین (SideChain )، مکانیزم اجماع DPoS (اثبات سهام نمایندگی شده) خود را شامل می‌شود. این مکانیزم برنامه‌های غیرمتمرکز با مقیاس بالا را فعال می‌کند، به خصوص بازی‌های ساخته شده با استفاده از ابزار‌های خود آن‌ها.

منبع: آی ماینر

بیشتربخوانید: نقش محوری بلاکچین در آینده هوش مصنوعی